Vallende sterren sieren de hemel rond 13 augustus

De komende tijd zijn er bij helder meer vallende sterren te zien dan normaal. Deze meteoren horen bij de jaarlijkse Perseïdenzwerm, die dit jaar zijn hoogtepunt bereikt rond 13 augustus. Dit jaar is er geen storend maanlicht, waardoor ze goed te zien zijn als ook het weer meewerkt. Als het onbewolkt is, kunnen er op een donkere plaats in de nanacht tot wel zestig vallende sterren per uur verschijnen. Kijk met name in de nacht van 12/13 en die van 13/14 augustus vanaf een uur of 23.

Kaartje van de noordoostelijke horizon van half augustus omstreeks 1 uur 's nachts. Vanuit een punt in het sterrenbeeld Perseus lijken de vallende sterren op ons af te komen. (Klik op kaart voor grote illustratie.

Kaartje van de noordoostelijke horizon van half augustus omstreeks 1 uur ’s nachts. Vanuit een punt in het sterrenbeeld Perseus lijken de vallende sterren op ons af te komen. (Klik op kaart voor grote illustratie.

Een vallende ster – ook wel meteoor genoemd – heeft niets met een echte ster van doen. Het gaat om een stofdeeltje of stukje gruis uit de ruimte dat de dampkring van de aarde binnenkomt. Het botst dan met hoge snelheid tegen moleculen in de lucht. Hierbij komt energie vrij in de vorm van een lichtflits die we vanaf de grond kunnen zien: een vallende ster. Dit proces vindt plaats op een hoogte van 80 tot 100 kilometer.

Komeetgruis
Meteoren verschijnen elke nacht. Maar in sommige perioden kunnen we meer meteoren zien dan normaal. Dat komt omdat de aarde dan een baan van een komeet kruist. In die baan zitten veel stof- en gruisdeeltjes die de komeet heeft achtergelaten. Als de aarde door de baan trekt, komen de deeltjes in de atmosfeer van de aarde terecht en dan verschijnen er meteoren.

Diagram met het aantal vallende sterren per uur onder gunstige omstandigheden (HR). De groene lijn geeft de hoogte van Perseus weer, waar de meteoren vandaan lijken te komen.

Diagram met het aantal vallende sterren per uur onder gunstige omstandigheden (HR). De groene lijn geeft de hoogte van Perseus weer, waar de meteoren vandaan lijken te komen.

Elk jaar rond deze tijd trekt de aarde door de baan van de komeet Swift-Tuttle. Dan verschijnen er veel meteoren die uit het sterrenbeeld Perseus lijken te komen. Deze meteoren heten Perseïden, vernoemd naar dit sterrenbeeld. De vallende sterren kunnen aan de hele hemel verschijnen, maar als je vanuit het meteoorspoor een denkbeeldige lijn terug trekt aan de hemel, kom je uiteindelijk in Perseus uit. Perseïden zijn te zien van half juli tot eind augustus, met een hoogtepunt rond 13 augustus. In de nacht van 12 op 13 en die van 13 op 14 augustus zijn er, mits het helder is, weer vele tientallen meteoren per uur te zien. De meeste meteoren verschijnen in de nanacht, maar ook ’s avonds zijn er vanaf een uur of 23 een hoop te zien.

Geen storend maanlicht

Diagram met het aantal vallende sterren per uur onder gunstige omstandigheden (HR). De groene lijn geeft de hoogte van Perseus weer, waar de meteoren vandaan lijken te komen.

Diagram met het aantal vallende sterren per uur onder gunstige omstandigheden (HR). De groene lijn geeft de hoogte van Perseus weer, waar de meteoren vandaan lijken te komen.

Dit jaar zijn de omstandigheden heel gunstig voor de Perseïden. Het is Nieuwe Maan op 14 augustus, dus er is rond het maximum geen storend maanlicht. Het is dus vooral hopen op goed weer. Bekijk kort van te voren in de weerberichten of er een heldere nacht wordt verwacht.

Zwoel zomerweer?
Mocht het zwoel zomerweer worden, dan kunnen we ‘s avonds best een tijdje buiten zitten om de vallende sterren te bekijken. Maar wie voor een langere periode wil gaan kijken, kan zich beter goed aankleden. Omdat we bij het waarnemen stil zitten of liggen, produceert ons lichaam weinig warmte en koelen we snel af. Trek afhankelijk van het weer een trui aan of een jas en bij een echt koele nacht zelfs een extra broek. Zorg ook voor een makkelijke stoel, veldbed of slaapmatje. Laat de ogen goed aan het donker wennen – dat duurt wel een kwartier. Kijk goed waar de meteoren vandaan komen en probeer eens te tellen hoeveel er te zien zijn in een half uur of een uur. Het leuke van meteoren kijken is dat iedereen het kan doen, zonder telescoop of verrekijker!

vuurbolVuurbollen
Soms verschijnen er felle meteoren die veel helderder zijn dan de sterren aan de hemel. Meteoren die zelfs helderder zijn dan de planeet Venus, worden vuurbollen genoemd. Een aantal organisaties, waaronder De Werkgroep Meteoren van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS) is geïnteresseerd in deze vuurbollen. Ziet u zo’n felle meteoor, meld deze dan via deze webpagina.

Meer informatie
Nieuws en informatie over meteoren en ook waarnemingen zijn te volgen via de Facebook-pagina en het Twitter-account van de Werkgroep Meteoren.

Lees hier meer over andere meteorenzwermen.

Categorieën: