Meteoren tekenen op een sterrenkaart

Een gnomonische sterrenkaart is een kaart van een deel van de sterrenhemel die wordt gebruikt bij het observeren en bestuderen van meteoren en meteorenzwermen.

Een meteoor behoort dikwijls tot een meteorenzwerm. Als je wilt weten tot welke zwerm(en) de meteoren behoren die je in een nacht ziet, dan is het handig de meteoren in te tekenen op een sterrenkaart. Want op die manier kun je de radiant(en) van die meteoren bepalen. En de radiant behoort bij een bepaalde meteorenzwerm.

Voor het intekenen van meteoren zijn gewone sterrenkaarten (bijvoorbeeld die in steratlassen) niet geschikt. De gekozen projectie van de sterrenhemel op die kaarten is zodanig, dat je de waargenomen meteoor als een gebogen streepje op de kaart zou moeten weergeven. Dat is lastig want een meteoor zie je altijd als kaarsrechte streepje tussen de sterren oplichten. Dat probleem met gebogen streepjes heb je niet met de zogeheten gnomonische sterrenkaarten. Die zijn speciaal gemaakt voor meteorenwaarnemers. 

Voorbeeld van een gnomonische sterrenkaart. Deze sterrenkaarten zijn zo ontworpen dat de vervorming van de kaart je toelaat om een meteoor als rechte lijn te tekenen. Op een normale (draaibare) sterrenkaart zou dat altijd een gekromt lijntje zijn, en dát is niet zo handig. Ideaal dus!

De gnomonische projectie van de sterrenhemel op de kaart maakt het mogelijk het traject van de meteoor nauwkeurig vast te leggen door met een liniaal een rechte streep te trekken tussen het punt waar je de meteoor voor het eerst zag en het punt waar je hem zag uitdoven. Als je op deze manier (in een periode dat een zwerm actief is) alle meteoren op de sterrenkaart hebt ingetekend die je in een paar uur voorbij zag komen, dan zul je opmerken, dat de meeste uit één punt komen: de radiant van de meteorenzwerm.

De Werkgroep Meteoren heeft zes verschillende gnomonische sterrenkaarten, die samen een groot deel van de noordelijke sterrenhemel omvatten. De gebruikte gnomonische projectie heeft wel de consequentie dat de afgebeelde sterrenbeelden vervormd zijn afgebeeld.

Download de sterrenkaarten

 


De gnomonische sterrenkaarten zijn ooit in de jaren ’40 speciaal op glasplaat geproduceerd voor de Werkgroep Meteoren, maar zijn nu even goed bruikbaar als toen. Zodoende hebben we ze digitaal beschikbaar gemaakt voor meteoorwaarnemers in Nederland. Ideaal om eens ‘creatief’ te zijn tijdens het meteoorwaarnemen!