Meteoren waarnemen met behulp van radio

Ook tijdens bewolkt weer kun je meteoren waarnemen, zelfs overdag. Het is namelijk mogelijk meteoren te detecteren met behulp van een radio-ontvanger.

Het geïoniseerde spoor dat de meteoroide achterlaat op een hoogte van 80 tot 100 kilometer, de meteoor, is in staat om radiogolven te weerkaatsen (net zoals zichtbaar licht dat op een spiegel doet). Hierdoor is het mogelijk om met een ontvanger een radiozender te ontvangen die voor ons te ver weg is om direct te ontvangen. Het station ligt dan ‘onder de horizon’. Het geïoniseerde spoor van de meteoor weerkaatst heel even het signaal van dit radiostation zodat we het signaal kortstondig ontvangen.

Met radio heb je het voordeel dat je zowel overdag als ’s nachts naar meteoren speuren. Zo kun je onderzoek doen naar de zogenaamde daglichtzwermen, waarvan de radianten alleen overdag boven de horizon komen. Met radio kun je niet precies zien waar de meteoor aan de hemel verscheen en bij welke zwerm deze hoorde, maar een groot voordeel is dat je met deze techniek minder afhankelijk bent van het wispelturige Nederlandse weer.

Om te luisteren naar reflecties van meteoren is het beste om een radio-ontvanger af te stemmen op het lage deel van de VHF-band (40-150 MHz). Op die band zijn veel zendamateurs actief, en de frequentie biedt qua reflecties veel garanties voor succes. Hoewel het fotografisch en videowaarnemen de laatste jaren steeds populairder is geworden, blijft het waarnemen met radio nog altijd een fascinerende manier om meteoren te detecteren.

Zelf aan de slag

Zelf met de radio naar meteoren te luisteren, vereist natuurlijk wat apparatuur. De meest simpele manier is door een wereldontvanger te gebruiken die afgestemd kan worden op een radiostation achter de horizon (dat je niet direct kunt ontvangen); de reflectie van het radiosignaal op een meteoor maakt het zo mogelijk om het station tóch te ontvangen. Tijdens een meteorenzwerm luister je zo in flarden naar het radioprogramma.

Wil je het waarnemen iets systematischer aanpakken om bijvoorbeeld meteoren automatisch te registreren of te tellen, dan heb je al snel een radio-ontvanger met antenne nodig, alswel een manier om het signaal op een computer zichtbaar te maken. Je kunt op deze pagina meer informatie vinden over het waarnemen van meteoren met behulp van radio.

LIVE: Radiometeoren van Belgische stations

Om de smaak van het waarnemen van radiometeoren een beetje te krijgen, kun je natuurlijk ook live meekijken met waarneemstations op Internet. In België is het wetenschapelijke waarneemnetwerk BRAMS actief dat luistert naar de reflecties van radio aan meteoren. BRAMS staat voor Belgian RAdio Meteor Stations en is een netwerk van radio-ontvangers welke de reflectie van radiosignalen op meteoorsporen gebruiken om meteoren te detecteren. Hieronder zie het het live beeld dat de radar van BRAMS produceert. Lees op deze pagina hoe je in de onderstaande weergave meteoren herkent. Heb je de smaak te pakken? Dan kun je ook meewerken aan het BRAMS citizen-science project.

Refresh deze pagina om het beeld hieronder te actualiseren.

Real Time Spectrogram at Uccle