Jaaroverzicht 2018

Terwijl op oudejaarsdag de uren en minuten langzaam wegtikken naar 2019, blikken we voor meteoorminnend Nederland terug op enkele hoogtepunten en bijzondere ontwikkelingen van het afgelopen jaar.

Het jaar 2018 was wederom een interessant jaar voor liefhebbers van meteoren, vuurbollen en meteorieten. Op verschillende manieren vielen deze fenomenen weer op naast de gebruikelijk waarneemactiviteiten. Als we een aantal hoogtepunten van het afgelopen jaar op een rij zetten, zien we óók dat dit jaar qua fenomenen erg divers was.

In het voorjaar werden er bijvoorbeeld weer mooie lichtende nachtwolken of ‘noctilucent clouds’ (NLCs) door verschillende waarnemers gesignaleerd. Het verschijnsel ontstaat door fijnstof hoog in de atmosfeer dat onder meer afkomstig is van meteoren.

De Perseïden maakten weer hun opwachting en op veel plekken werd een poging genomen om ze waar te nemen, zo bleek uit ons overzicht. Bewolking bleek in Nederland de grote spelbreker tijdens het maximum van de Perseïden. Vanuit het buitenland konden Nederlandse meteoorwaarnemers het Perseïdenmaximum tijdens de maximumnacht wel goed waarnemen van de donkere berg Debelo Brdo in Servië. 

Een jaar vol lustrums

Zelden vallen er in één jaar zoveel bijzondere lustrums samen als in 2018. Zo was het op 1 mei j.l. precies 75 jaar geleden dat de illustere voorganger van de Werkgroep Meteoren, de Astroclub, werd opgericht. Daarnaast was het op 7 augustus, ook 65 jaar geleden dat de allereerste meteorenfoto in Nederland werd gemaakt door Machiel Alberts met een zelfgebouwde meteorencamera. De camera is tegenwoordig voor het publiek te bezichtigen in de we tentoonstelling van sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht. Volgend jaar zullen we meer bekend maken over het plan om een speciale fotografieprijs in te stellen, de ‘Alberts Award‘, als aanmoedigingsprijs voor de meteoorfotografie.

Er was in 2018 overigens nóg een bijzonder jubileum te vieren. Namelijk het 175-jarig jubileum van de grootste meteoriet van ons land. Op 2 juni 1943 vond een meervoudige meteorietinslag plaats waarbij twee meteorieten neervielen in de weilanden nabij de stad Utrecht. Ter gelegenheid van dit ‘inslaglustrum’ werd er in samenwerking met sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht een speciaal meteorietenweekend georganiseerd.  Mede dankzij een 3D-model dat gemaakt is van het grootste fragment, de Blaauwkapel, konden het Loevenhoutje voor het eerst na de inslag weer met zijn wederhelft worden herenigd. Daarnaast organiseerden we met Sonnenborgh een mini-expo en een bijzonder avondprogramma op 2 juni, en was er op zondag 3 juni een speciale science show over meteoren en meteorieten en kans om tijdens het meteorietenspreekuur deskundigen van het Meteoriet Documentatie Centum te spreken.

De grootste meteoriet van Nederland. Op 2 juni 1843 sloegen twee fragmenten van deze
meteoriet in nabij de stad Utrecht. Dit is het Loevenhoutje, de kleinste van de twee. Foto: Sebastiaan de Vet

De Foo Fighters vuurbol

Op zaterdagavond 16 juni verscheen een vuurbol omstreeks 23:11 in de diepe schemering. De vuurbol was een extra opvallende verschijning omdat van de bolide tijdens het optreden van de Foo Fighters langs Pinkpop scheerde. Al werd deze door sommigen omgedoopt tot de “Pinkpopvuurbol”, wij vinden Foo Fighters Vuurbol toch iets beter allitereren. Ruim 200 ooggetuigen gaven via het internationale vuurbolmeldpunt hun waarneming door.  

Werkgroeplid Felix Bettonvil legde een paar dagen later, op 29 juni ook een mooie vuurbol vast met de HHEBBES meteorencamera. Hiervan kwamen eveneens ruim 200 meldingen binnen bij het internationale vuurbolmeldpunt van de IMO, waarvan een groot aantal via de website van de Werkgroep Meteoren werden doorgegeven. In de BeNeLux blijkt het algemene publiek bijzonder goed bedreven in het melden van vuurbollen via de meldpunten. 

Heatmap van vuurbolmeldingen. Na de verschijning van de ‘Foo Fighters vuurbol’ op zaterdag 16 juni omstreekt 23:11 zijn er bij het internationale vuurbolmeldpunt zo’n 200 meldingen binnengekomen.

Nieuws over technieken

Op de website hadden we ook mooi gastbijdragen van nieuwe waarneemtechnieken geschikt om meteoren en vuurbollen vast te leggen, zoals een alternatief voor een all-sky camera van Marco Verstraaten. Ook was 2018 het jaar dat het FRIPON-NL netwerk eindelijk gestalte aanneemt met de uitbreiding tot een landelijk dekkend waarneemnetwerk over heel Nederland. Internationaal staat het waarnemen van vuurbollen ook hoog op de agenda van amateurwaarnemers, dat bleek tijdens de jaarlijkse Internatinoale meteorenconferentie (IMC) die dit jaar in Slowakije plaatsvond, niet ver van Wenen en nét na de General Assembly van de International Astronomische Unie (die in 2019 haar eeuwfeest viert). Lees hier de terugblik. En wie zelf eens iets aan slijpplaatjes van meteorieten wilt ontdekken, kreeg een mooi tip voor een budget-opstelling om slijpplaatjes te bekijken.

Van historische tot kunstmatige meteoren

Naast de actualiteit waren er ook gastbijdragen die terugblikten op historische ontwikkelingen in de meteoorastronomie zoals een ‘Zonderling lugtverschijnsel’ dat de republiek in rep en roer bracht, het verhaal over een heldere meteoor in 1850, er doken unieke polygoonbeelden van de Werkgroep Meteoren op uit 1952 en we ontdekten meer over het waarnemen van kunstmatige meteoren in 1957 en de nabije toekomst

Kom jij in 2019 ons bestuur versterken?

Begin van 2018, tijdens de ALV in februari, werd het voorstel door de leden aangenomen om een nieuwe secretaris van de Werkgroep in te stellen. Na deze bestuursmutatie is er nog altijd een vacature beschikbaar in het bestuur voor een algemeen bestuurslid, bijvoorbeeld voor iemand met interesse en ervaring in fotografie, visueel waarnemen of gewoon iemand die ook gefascineerd is door meteoren. Geïnteresseerd? Neem dan contact op met het bestuur.

Het bestuur van de Werkgroep Meteoren wenst je een fijne jaarwisseling en een stralend nieuw jaar met prachtig kosmisch vuurwerk!

Vacature bestuurslid (m/v)

Ben jij de ster die ons helpt om onze passie voor ‘vallende sterren’ over het voetlicht te brengen? Het bestuur van de landelijke Werkgroep Meteoren is op zoek naar een of meer nieuwe bestuursleden om het huidige team te versterken.

In jouw rol als algemeen bestuurslid ondersteun je de voorzitter, secretaris en penningmeester bij het organiseren van de verschillende activiteiten van onze vereniging. Zo organiseren we jaarlijks een excursie, bijeenkomsten zoals de Landelijke Meteorendag, en we proberen onze leden en het algemene publiek te enthousiasmeren voor het waarnemen van meteoren. Als daartoe aanleiding is, assisteer je onze experts bijvoorbeeld bij het ad hoc organiseren van meteorietzoekacties in Nederland. Daarnaast lever je achter de schermen ook een bijdrage aan de content van onze website en sociale media.

Wij zoeken iemand met affiniteit met meteoren en/of ervaring in het meteoorwaarnemen (bijv. visueel, fotografisch, radio enz.). Ervaring met communicatie, populairwetenschappelijk schrijven en het organiseren van activiteiten is een pre, maar geen vereiste. Je krijgt in het bestuur de kans om deze ervaring op te doen en je eigen rol binnen het bestuur te ontwikkelen.

Om bestuurslid te worden moet je natuurlijk lid zijn van de Werkgroep. Ben je dat nog niet, dan  word je dat bij je  benoeming. Vanuit een diversiteitsoogpunt worden vrouwelijke en jongere (JWG) kandidaten nadrukkelijk uitgenodigd om zich kandidaat te stellen. Ons bestuur draagt de kandidaat (of kandidaten) die het geschikt acht, ter benoeming voor aan de volgende Algemene Ledenvergadering van de Werkgroep. Leden kunnen in dit proces ook tegenkandidaten stellen. Het bestuurswerk is onbezoldigd.

Ben jij de kandidaat die met ons de doelstellingen van de vereniging helpt realiseren? Stuur dan een email met een kort CV en je motivatie naar info (at) werkgroepmeteoren.nl o.v.v. “Vacature bestuur 2018”.

Gloednieuwe flyer

Sinds kort heeft de Werkgroep Meteoren een gloednieuwe flyer. De flyer bevat korte en bondige informatie over meteoren, vuurbollen en meteorieten en het vertelt je hoe je meteoren kunt waarnemen. Je kunt er zelfs actief mee aan de slag, want de flyer bevat óók een speciaal sterrenkaartje waarmee je komende zomer meteoren kunt intekenen. Ideaal, want dit jaar wordt een goed Perseïdenjaar!

Wil je een aantal examplaren ontvangen voor op jouw sterrenwacht, vereniging of om aan vrienden uit te delen? Stuur het bestuur een bericht met je verzoek, dan sturen wij je zo snel mogelijk een aantal examplaren toe!

Benieuwd naar de inhoud van de nieuwe flyer? Vraag een aantal exemplaren op en deel ze uit bij jou op de sterrenwacht, vereniging of in je vriendenkring. Afmeting: 15×15 cm.

Meteorietenweekend 2-3 juni in Utrecht

Zelden vallen er in één jaar zoveel bijzondere lustrums samen als in 2018. Zo was het op 1 mei j.l. precies 75 jaar geleden dat de illustere voorganger van de Werkgroep Meteoren, de Astroclub, werd opgericht. Daarnaast is het komende de zomer, op 7 augustus, ook 65 jaar geleden dat de allereerste meteorenfoto in Nederland werd gemaakt.

Er is in 2018 nóg een bijzonder jubileum te vieren. Namelijk het 175-jarig jubileum van de grootste meteoriet van ons land. Op 2 juni 1943 vond een meervoudige meteorietinslag plaats waarbij twee meteorieten neervielen in de weilanden nabij de stad Utrecht. Ter gelegenheid van dit ‘inslaglustrum’ organiseren we in samenwerking met sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht een speciaal meteorietenweekend.

De grootste meteoriet van Nederland. Op 2 juni 1843 sloegen twee fragmenten van deze meteoriet in nabij de stad Utrecht. Dit is het Loevenhoutje: de kleinste van de twee, maar desondanks nog indrukwekkend qua afmetingen. Foto: Sebastiaan de Vet

Wat is er te doen?

Op zaterdag 2 juni, precies 175 jaar na dato, is er een bijzonder avondprogramma. Je kunt dan uiteraard de Utrecht-meteoriet bewonderen, lezingen volgen en de informatiestand van de Werkgroep bezoeken. Speciaal voor de leden van de Werkgroep Meteoren hebben we voor deze avond een kortingsactie bedongen; leden hebben hiervan al apart bericht gehad. Ook als je geen lid bent, koop je je kaartje eenvoudig en snel via de onderstaande website.

Ook zondag 3 juni staat in het teken van meteorieten. Zo is er een speciale science show over meteoren en meteorieten. Tijdens het meteorietenspreekuur kunnen bezoekers met een bijzondere steenvondst terecht bij onze deskundige van het Meteoriet Documentatie Centum (MDC).

Alle details over de activiteiten in het Utrechtse meteorietenweekend zijn nu online te vinden op:

www.sonnenborgh.nl/meteorietenweekend

Lees verder: