Vuurbol op dinsdag 25 augustus 2020 om 20:50 uur: meteoriet?

Op dinsdagavond 25 augustus 2020 om 20:50:22 MEZT, kort na zonsondergang, is in verschillende delen van Nederland een vuurbol waargenomen. Meer dan 200 mensen maakten melding van het fenomeen en er zijn ook camerabeelden van de vuurbol. Heb je ook iets gezien? Deel je waarneming met het vuurbolmeldpunt, ook als je foto’s of film-materiaal hebt.

In totaal zijn ruim bijna 230 ooggetuigen via het internationale vuurbolmeldpunt waarnemingen doorgegeven. Van de binnengekomen meldingen kwam het overgrote deel via de landelijke Werkgroep Meteoren (n=164). Vanuit Drenthe werd de vuurbol vastgelegd met de allsky-camera DAARO! die door Felix Bettonvil van de Werkgroep Meteoren wordt beheerd. Hieronder zie je de video.

Beelden van de vuurbol (net boven de wolkenband links) vanuit Dwingeloo, (Drenthe) boven de NNW horizon (Foto: Felix Bettonvil / DAARO!).

Resultaten van de eerste reconstructie

Op basis van een reconstructie van ooggetuigen (n=234) kwam de meteoroïde boven de Waddenzee de atmosfeer binnen en doofde deze boven het noorden van de provincie Drenthe uit.

Een automatisch gegenereerde kaart op basis van 197 waarnemingen die zijn gemeld via het vuurbolmeldpunt. Op deze ‘hittekaart’ zijn de rode kleuren de gebieden met de meeste waarnemers. De groene placemarker is het startpunt en de rode het eindpunt van de vuurbol. Meldingen van de vuurbol kwamen tot op heden vooral vanuit Nederland, maar ook uit België en Duitsland. Kaart en data via het internationale vuurbolmeldpunt van IMO.

Traject

Met dank aan alle ingezonden waarnemingen en combinatie met de video-opname hebben we een globaal traject kunnen bepalen. Zeker is dat het om een vuurbol ging en niet om re-entry van een satelliet of onderdeel daarvan. De vuurbol drong op circa 70 km hoogte de dampkring binnen en doofde op ruwweg 25 km hoogte uit. De vuurbol is zeker 5 seconden zichtbaar geweest. Uit de opname is verder berekend dat de entree snelheid omstreeks 20 km/s was en afnam tot 8 km/s op het moment dat de vuurbol op de camera achter de wolken verdwijnt. Zeer mogelijk is het traject langer geweest dan de camera laat zien.

Vergelijking van de helderheid met die van de maan -die op het moment van de vuurbol ook te zien was- schatten we dat de vuurbol tussen magnitude -7 en -9 is geweest, dat is ruim helderder dan de helderste sterren en planeten, maar zwakker dan de maan op dat moment.

Uit de snelheid en richting kunnen we de heliocentrische baan van de meteoroïde (d.w.z. de baan van de meteoroïde in het zonnestelsel) bepalen. Die blijkt typisch voor meteoroïden met planetoïde oorsprong.

Meteoriet?

Het traject in de atmosfeer, snelheid en oorsprong leidden ertoe dat we niet uit kunnen sluiten dat er (kleine) stukjes zijn overgebleven. Uitspraak over hoe groot de kans is, en hoe groot die stukjes zijn, alsmede waar die kunnen liggen, kunnen we echter niet doen. Daarvoor is het nodig meerdere foto’s of video’s van goede kwaliteit te hebben, wat bij deze vuurbol niet het geval is.

Uit de gemaakte opname en een groot aantal ooggetuigen verslagen weten we wel dat de vuurbol opgesplitst is in tenminste twee stukken.

Als er een meteoriet gevallen is, denken we dat dat in de driehoek Drachten – Groningen – Assen is, maar de onzekerheid is groot.

We roepen bewoners van deze regio daarom op om melding te maken als ze iets gevonden denken te hebben. Dat kan bij het Meteorieten Documentatie Centrum van de werkgroep. Bij dit meteorietmeldpunt kun je terecht voor vragen over meteorieten of het melden van vondsten.

Maak melding bij het vuurbolmeldpunt

Als je deze vuurbol hebt gezien, maak dan melding van je waarneming bij het vuurbolmeldpunt. Via deze link kom je direct op het meldingsformulier. Benieuwd naar wat er met jouw melding gebeurd? Je kunt op de website van de international meteorenorganisatie IMO het resultaat van alle binnengekomen meldingen zien.

Oproep beeldmateriaal

De Werkgroep Meteoren is uiteraard ook nog steeds geïnteresseerd in foto- en video-opnames om een getailleerde reconstructie te maken. Denk aan een videodeurbel, een dashcam in de auto en een beveiligingscamera. Heb je iets en wil je de beelden delen, dan kun je daarvoor direct met ons contact opnemen, of deze beelden als bijlage toevoegen via je melding bij het vuurbolmeldpunt.

Detail van het globaal bekende traject gebaseerd op 230 gerapporteerde waarnemingen. (De groene placemarker is het startpunt en de rode het eindpunt van de vuurbol.) We weten echter niet heel precies waar het traject ligt.

Ruim honderd meldingen vuurbol 4 april

Op zaterdagavond 4 april omstreeks 23:45 plaatselijke tijd zagen veel mensen door het Nederland een mooie vuurbol. Heb je iets gezien? Deel je waarneming met het vuurbolmeldpunt.

Naast de ruim honderd meldingen in Nederland, zijn er in Duitsland ook al ruim 40 meldingen binnengekomen. Eerste analyse door de Werkgroep Meteoren van de tot nu toe binnengekomen opnames en getuigenverslagen indiceren dat de vuurbol verschenen is in het gebied ten Noordoosten van Groningen, en vermoedelijk is uitgedoofd boven de Waddenzee.

Eerste indicatie van het gebied waar de vuurbol verschenen is op basis van oogetuigenverslagen en foto’s. De rode cirkel geeft het vermoedelijke eindpunt weer.

Maak melding bij vuurbolmeldpunt

Als je een vuurbol hebt gezien, maak dan altijd melding van je waarneming bij het vuurbolmeldpunt. Via de link kom je direct op het meldingsformulier.

Wij zijn uiteraard ook geïnteresseerd in foto- en video-opnames om een reconstructie te maken. Wil je beelden delen, dan kun je daarvoor altijd direct met ons contact opnemen, of deze beelden als bijlage toevoegen via je melding bij het vuurbolmeldpunt.

Waarnemingen van de vuurbol

Verschillende mensen hebben op sociale media al melding gemaakt van de voorbol. Hieronder enkele beelden die werden gemeld. Heb jij ook een mooie opname? Tag de Werkgroep Meteoren in je bericht, dan plaatsen we je opname hier graag bij.

Meteoorwaarnemer Marco Verstraaten legde de vuurbol vast met zijn allsky-camera vanuit Twisk in Noord-Holland.
Theo Jurriens legde eveneens de vuurbol vast met zijn camera.
Satellietwaarnemer Cees Bassa zag de vuurbol niet direct, maar pikte wel de interne reflecties in zijn camera op.
Naast camera’s van meteoorwaarnemers zijn er ook andere manieren om vuurbollen vast te leggen, zoals met een videodeurbel.

Meteoriet van 12 September 2019 geïdentificeerd

De meteoriet die kort na de vuurbol van 12 September 2019 werd gevonden in de Duitse stad Flensburg in Sleeswijk-Holstein nabij de Deense grens is geclassificeerd en opgenomen in de database van de Meteoritical Society.

Een dag na het verschijnen van de vuurbol, die door honderden mensen in Nederland werd gemeld en ook door US GOES weersatellieten werd gespot, werd door een inwoner van Flensburg een meteorietje van 24 gram gevonden op zijn oprit. Het steentje is inmiddels onderzocht en bevestigd dat het een verse val betreft. De meteoriet is inmiddels opgenomen in de database van de Meteoritical Society.

Opmerkelijk is de zeer lage dichtheid van de meteoriet van slechts 1984 kg/m3. Het blijkt een koolstof chondriet, net als de Nederlandse Diepenveen, maar nu van het type C1 en unclassified. Minder dan 10% van alle chondrieten zijn koolstof chondrieten, en meteorieten met type C1 komen bijna niet voor.

De Flensburg meteoriet, 24 gram zwaar, ca. 3.7 × 3.5 cm  groot. Duidelijk is de zwarte smeltkorst te zien, de bruinige kleur is een secundaire smeltkorst ontstaan door het tijdens de val afbreken van een fragment [Bron: Karmaka].

De val-lokatie ligt binnen het vooraf berekende droppings-gebied op basis van data van het satelliettraject, maar de onzekerheid van de lokatie groot. Preciezere bepaling van het traject op basis van videogegevens van surveillance cameras en dashcams is nog gaande.

Meer informatie over de val is te vinden op de site van Karmaka.

Nieuwjaar begint goed met nieuwe meteorietvondst in Italië

Op de avond van nieuwjaarsdag verscheen boven het noorden van Italië een heldere vuurbol met een helderheid van magnitude -10. Na een trajectberekening met videowaarnemingen en een oproep aan het brede publiek, zijn er 4 januari nabij Cavezzo (Modena) al twee meteorieten van 55 gram geborgen.

Op woensdag 1 januari werd er rond 19:26 uur een heldere en langdurende vuurbol gemeld door zo’n 50 ooggetuigen verspreid over Noord-Italië. Analyse van de video-opnames van PRISMA/FRIPON van een 6-seconden durende vuurbol laat zien dat deze in helderheid varieerde van -8 tot -10 op een fragmentatiehoogte van 32 km. Het uitdoofpunt van de vuurbol lag visueel rond de 20 km hoogte. De meteoroïde had een geschatte beginmassa van zo’n 8 kg en drong met een snelheid van 12 km/s de atmosfeer binnen. Op basis van het vuurboltraject en de eigenschappen werd verwacht dat er slechts 150 gram overgebleven zou zijn.

Kaart van het internationale vuurbolmeldpunt van IMO met de visuele waarnemingen van de vuurbol boven Noord-Italië. Credit: PRISMA/IMO/AMS

Effectieve oproep aan het brede publiek

Het videonetwerk PRISMA publiceerde op 2 januari een nieuwsbericht met meer achtergrondinformatie over de vuurbol. Daarin meldde men dat er mogelijk meteorieten waren neergekomen in de buurt van het dorpje Disvetro ten noordwesten van Cavezzo (Modena op de Povlakte) binnen een onzekerheidsellips van 2.2 x 1.5 km. De oproep aan het publiek om oplettend te zijn voor opmerkelijke stenen wierp enkele dagen later zijn vruchten af. Davide Gaddi vond op de oevers van de Secchia rivier twee zwartgeblakerde stenen tijdens het uitlaten van zijn hond. Het bleken meteorieten van de vuurbol te zijn.

Bron: New Year Italian meteorite recovered! via IMO.net

Helder daglichtvuurbol op de middag van 12 september

Op donderdagmiddag omstreeks 14:50 uur verscheen er een heldere vuurbol die door veel mensen vanuit Nederland werd waargenomen. Ook uit omliggende landen kwamen tientallen meldingen binnen van het hemelverschijnsel. De Werkgroep Meteoren doet een oproep voor het delen van videobeelden van deze vuurbol.

Rond 14:50 uur trad op 12 september een meteoroïde de atmosfeer binnen, in het luchtruim boven de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein. Inmiddels hebben ruim 516 ooggetuigen via het internationale vuurbolmeldpunt hun waarneming doorgegeven. Van de binnengekomen meldingen kwam het overgrote deel via de landelijke Werkgroep Meteoren (n=371). Uit de automatische analyse van deze waarnemingen blijkt dat de meteoroïde een vuurbol trok over Sleeswijk-Holstein en rond de grens van Duitsland en Denemarken uitdoofde. Het Center for Near Earth Object Studies (CNEOS) van NASA-JPL maakt op haar landkaart melding van een event op de coördinaten 54,5° NB en 9,2° OL omstreeks 14:49:48 uur, welke gepaard ging met een energie van 0,48 kt. We ontvangen daarom nog altijd graag extra video- of fotomateriaal zodat wij gedetailleerder naar het fenomeen kunnen kijken.

Het is overigens opmerkelijk dat er voor een tweede keer in een paar maanden tijd een heldere vuurbol bij daglicht op grote schaal vanuit Nederland te zien was. Uit de binnengekomen video’s blijkt dat deze vuurbol bijzonder helder was en daarom goed zichtbaar over zeer grote afstanden. Als de absolute helderheid groter (feller) blijkt te zijn dan -17, dan wordt er volgens de IAU-regels gesproken van een een ‘superbolide’ (supervuurbol). Een exacte helderheidsbepaling voor deze vuurbol is echter nog niet gemaakt.

Een automatisch gegenereerde kaart op basis van de 516 waarnemingen die zijn gemeld via het vuurbolmeldpunt. Op deze ‘hittekaart’ zijn de rode kleuren de gebieden met de meeste waarnemers. Enig voorbehoud is dat voor dit grondpad de waarnemingen zijn gefilterd die tot twee uur na de vuurbol zijn binnengekomen. Meldingen van de vuurbol kwamen in de eerste uren na de verschijning vooral uit Nederland, maar ook uit de omliggende landen, zoals België, Duitsland, Denemarken en Engeland.
Ingezoomd op de bovenstaande kaart wordt beter zichtbaar dat de vuurbol op basis van de ooggetuigen verslagen ruwweg boven de Deelstaat Sleeswijk-Holstein verscheen.
Het CNEOS centrum meld een event op bovengenoemde coördinaten en tijdstip. Het zou zijn vastgesteld op een hoogte van 42 km en met een snelheid van 18,5 km/s.

Maak ook een vuurbolmelding

Heb jij ook deze vuurbol ook gezien? Meld je waarneming bij het vuurbolmeldpunt!  Meldingen van een vuurbol worden voor verschillende dingen gebruikt. Allereerst om te bekijken of de vuurbol is vastgelegd door een van de vele automatische foto- en videocamera’s die in Nederland en elders in Europa staan opgesteld. Daarnaast kunnen we met jouw melding een eerst inschatting van het pad door de atmosfeer baan maken. 

Oproep: deel camerabeelden

Aangezien meteorencamera’s nog niet actief zijn op het tijdstip dat de vuurbol verscheen, zijn wij ook naarstig op zoek naar videobeelden van deze vuurbol om meer onderzoek te doen naar het fenomeen. Het hele luchtruim is weliswaar afgedekt, maar het moet voldoende donker zijn om deze fenomenen vast te leggen. Zodoende roepen we het publiek op om camerabeelden in te sturen naar de Werkgroep Meteoren (info@werkgroepmeteoren.nl). Nieuwe beelden kunnen bijdragen aan een betere berekening van het lichtspoor. Dat kunnen foto’s en video’s zijn, maar ook dashcambeelden vanuit de auto. 

Videobeelden van de vuurbol

Inmiddels zijn ook de eerste videobeelden opgedoken van de vuurbol. Twee automobilisten in Nederland stuurden hun dashcam beelden in naar NU.nl en een derde video, gemaakt met een vaste camera, werd ingestuurd via het vuurbolmeldpunt. In het buitenland verschenen ook beelden op forums, en een bijzonder fraaie van een kitesurfer op youtube.

De eerste beelden van de vuurbol werden ingestuurd bij NU.nl. Klik op de foto om de video te bekijken. Bron: NU.nl
Een derde video nabij de Westerscheldetunnel werd ingestuurd via het vuurbolmeldpunt.
Een Duitse kitesurfer legde de vuurbol vast vanaf het water (vanaf 1:11 seconden).

Laatste update: 13 september 2019, 16:00 CEST. Dit is de laatste update van dit artikel, hiermee sluiten we de berichtgeving rond de daglichtvuurbol van 12 september.