Helder daglichtvuurbol op de middag van 12 september

Op donderdagmiddag omstreeks 14:50 uur verscheen er een heldere vuurbol die door veel mensen vanuit Nederland werd waargenomen. Ook uit omliggende landen kwamen tientallen meldingen binnen van het hemelverschijnsel. De Werkgroep Meteoren doet een oproep voor het delen van videobeelden van deze vuurbol.

Rond 14:50 uur trad op 12 september een meteoroïde de atmosfeer binnen, in het luchtruim boven de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein. Inmiddels hebben ruim 516 ooggetuigen via het internationale vuurbolmeldpunt hun waarneming doorgegeven. Van de binnengekomen meldingen kwam het overgrote deel via de landelijke Werkgroep Meteoren (n=371). Uit de automatische analyse van deze waarnemingen blijkt dat de meteoroïde een vuurbol trok over Sleeswijk-Holstein en rond de grens van Duitsland en Denemarken uitdoofde. Het Center for Near Earth Object Studies (CNEOS) van NASA-JPL maakt op haar landkaart melding van een event op de coördinaten 54,5° NB en 9,2° OL omstreeks 14:49:48 uur, welke gepaard ging met een energie van 0,48 kt. We ontvangen daarom nog altijd graag extra video- of fotomateriaal zodat wij gedetailleerder naar het fenomeen kunnen kijken.

Het is overigens opmerkelijk dat er voor een tweede keer in een paar maanden tijd een heldere vuurbol bij daglicht op grote schaal vanuit Nederland te zien was. Uit de binnengekomen video’s blijkt dat deze vuurbol bijzonder helder was en daarom goed zichtbaar over zeer grote afstanden. Als de absolute helderheid groter (feller) blijkt te zijn dan -17, dan wordt er volgens de IAU-regels gesproken van een een ‘superbolide’ (supervuurbol). Een exacte helderheidsbepaling voor deze vuurbol is echter nog niet gemaakt.

Een automatisch gegenereerde kaart op basis van de 516 waarnemingen die zijn gemeld via het vuurbolmeldpunt. Op deze ‘hittekaart’ zijn de rode kleuren de gebieden met de meeste waarnemers. Enig voorbehoud is dat voor dit grondpad de waarnemingen zijn gefilterd die tot twee uur na de vuurbol zijn binnengekomen. Meldingen van de vuurbol kwamen in de eerste uren na de verschijning vooral uit Nederland, maar ook uit de omliggende landen, zoals België, Duitsland, Denemarken en Engeland.
Ingezoomd op de bovenstaande kaart wordt beter zichtbaar dat de vuurbol op basis van de ooggetuigen verslagen ruwweg boven de Deelstaat Sleeswijk-Holstein verscheen.
Het CNEOS centrum meld een event op bovengenoemde coördinaten en tijdstip. Het zou zijn vastgesteld op een hoogte van 42 km en met een snelheid van 18,5 km/s.

Maak ook een vuurbolmelding

Heb jij ook deze vuurbol ook gezien? Meld je waarneming bij het vuurbolmeldpunt!  Meldingen van een vuurbol worden voor verschillende dingen gebruikt. Allereerst om te bekijken of de vuurbol is vastgelegd door een van de vele automatische foto- en videocamera’s die in Nederland en elders in Europa staan opgesteld. Daarnaast kunnen we met jouw melding een eerst inschatting van het pad door de atmosfeer baan maken. 

Oproep: deel camerabeelden

Aangezien meteorencamera’s nog niet actief zijn op het tijdstip dat de vuurbol verscheen, zijn wij ook naarstig op zoek naar videobeelden van deze vuurbol om meer onderzoek te doen naar het fenomeen. Het hele luchtruim is weliswaar afgedekt, maar het moet voldoende donker zijn om deze fenomenen vast te leggen. Zodoende roepen we het publiek op om camerabeelden in te sturen naar de Werkgroep Meteoren (info@werkgroepmeteoren.nl). Nieuwe beelden kunnen bijdragen aan een betere berekening van het lichtspoor. Dat kunnen foto’s en video’s zijn, maar ook dashcambeelden vanuit de auto. 

Videobeelden van de vuurbol

Inmiddels zijn ook de eerste videobeelden opgedoken van de vuurbol. Twee automobilisten in Nederland stuurden hun dashcam beelden in naar NU.nl en een derde video, gemaakt met een vaste camera, werd ingestuurd via het vuurbolmeldpunt. In het buitenland verschenen ook beelden op forums, en een bijzonder fraaie van een kitesurfer op youtube.

De eerste beelden van de vuurbol werden ingestuurd bij NU.nl. Klik op de foto om de video te bekijken. Bron: NU.nl
Een derde video nabij de Westerscheldetunnel werd ingestuurd via het vuurbolmeldpunt.
Een Duitse kitesurfer legde de vuurbol vast vanaf het water (vanaf 1:11 seconden).

Laatste update: 13 september 2019, 16:00 CEST. Dit is de laatste update van dit artikel, hiermee sluiten we de berichtgeving rond de daglichtvuurbol van 12 september.

Vuurbol op 28 juni: wat weten we dusver?

Op vrijdagavond omstreeks 21:30 verscheen in de vroege schemering een heldere vuurbol boven Nederland. Ruim 500 mensen maakten tot nu toe melding van het fenomeen bij het vuurbolmeldpunt. Opmerkelijk was dat de vuurbol gepaard ging met supersonische knallen. Deskundigen van de Werkgroep Meteoren doen onderzoek naar het fenomeen.

Ooggetuigen maakten op grote schaal melding van de vuurbol via het vuurbolmeldpunt. Van de 500 binnengekomen meldingen kwam het overgrote deel via de landelijke Werkgroep Meteoren (n=379). Ook kwamen er meldingen uit België en Duitsland. Enkele tientallen waarnemers maakte ook melding van het uiteenvallen (fragmentatie) van de vuurbol. Op basis van een deel van de waarnemingen is er vroeg in de nacht al een eerste analyse gemaakt van het voorlopige traject. Alle online meldingen zijn ook automatisch verwerkt, waarvan het resultaat hieronder te zien is. Enig voorbehoud is dat voor dit grondpad de waarnemingen nog niet zijn gefilterd. 

Een automatisch gegenereerde kaart op basis van 341 waarnemingen die zijn gemeld via het vuurbolmeldpunt van IMO. Op deze ‘hittekaart’ zijn de rode kleuren de gebieden met de meeste waarnemers. Enig voorbehoud is dat voor dit grondpad de waarnemingen nog niet zijn gefilterd.

Oproep: deel camerabeelden

Door de vroege verschijning van de vuurbol waren de cameranetwerken in Nederland nog niet actief. Het hele luchtruim is weliswaar afgedekt, maar er is een bepaalde mate van duisternis nodig om fenomenen vast te leggen. Rond 21.30 was het te licht. Zodoende roepen we het publiek op om camerabeelden in te sturen naar de Werkgroep Meteoren (info@werkgroepmeteoren.nl). Nieuwe beelden kunnen bijdragen aan een betere berekening van het lichtspoor. Dat kunnen foto’s en video’s, maar ook dashcambeelden zijn. Inmiddels lijken ook de eerste filmbeelden van de vuurbol van vrijdagavond te zijn opgedoken.

Achter de schermen hebben de deskundigen van de Werkgroep Meteoren nauw contact met andere meteoorexperts in Nederland en onderzoekers verbonden aan Naturalis en aan de universiteit. Gezamenlijk proberen ze de omstandigheden van de vuurbol in meer detail te reconstrueren. 

Supersonische knallen en infrageluid

Veel mensen die de vuurbal zagen, maakten ook melding van geluiden zoals doffe knallen. Dergelijk geluid is hoorbaar wanneer een object door de geluidsbarrière gaat, het zijn supersonische knallen (‘sonic booms‘). De onderstaande kaart geeft een overzicht waarbinnen de geluidswaarnemingen zijn gedaan door ooggetuigen. Ook bij andere meldpunten kwamen meldingen van het geluid binnen. Extra opvallend is dat dit de eerste na-oorlogse vuurbol is waarbij er op grote schaal supersonische knallen door het land werden gehoord. De laatste keer dat dit gebeurde was in 1843, toen nabij Utrecht een grote meteoriet insloeg.

Via de Werkgroep Meteoren wordt er ook met een amateur-infrageluidstation waarnemingen gedaan. Infrageluid is het voor de mens onhoorbaar geluid dat vaak gepaard gaat met explosies en supersonische knallen. Het team achter dit station heeft geen detectie van de vuurbol, maar dat is anders bij het meetnetwerk van het KNMI. Prof. Läslo Evers meldt ons dat “er infrageluidssignalen zijn gemeten van deze vuurbol. Het sterkst op instrumenten op vliegbasis Deelen en afnemend in sterkte naar het westen in onder andere De Bilt en Cabauw. Dit duidt op een bron boven oostelijk NL, wat volgens mij conform de visuele waarnemingen is“.

Detailkaart waarop de groene ovaal het gebied omlijnt waarbinnen ooggetuigen geluiden hebben waargenomen en dit hebben aangegeven via het vuurbolmeldpunt. De rode kleuren geven de waarneemdichtheid weer van alle waarnemers. Binnen het omlijnde gebied waren er zo’n 40 meldingen van geluid.

Meteorieten

Het lichtfenomeen noemen we de meteoor of, zoals nu in zeer heldere gevallen, vuurbol. Op sociale media werd veel melding gemaakt dat mensen een ‘meteoriet’ zagen, waar dus het fenomeen van de vuurbol werd bedoeld. Als het object dat de vuurbol produceerde niet helemaal is opgebrand, bestaat de kans dat er restanten zijn ingeslagen. Dat noemen we meteorieten, waarvan er in de afgelopen 200 jaar slechts 6 zijn gevallen in Nederland. Op dit moment zijn er geen meldingen bij het landelijke meteorietenmeldpunt binnengekomen. Het meldpunt werkt nauw samen met experts van onderzoeksinstelling Naturalis. 

Van wat er dusver bekend is over de daglichtvuurbol van 28 juni j.l., moeten vooral inwoners in de noordwestkop van Overijssel alert zijn voor bijzondere stenen. Wat maakt een steen in onze ogen “bijzonder“? Lees alles in onze determinatiehulp en neem bij twijfel contact op met de experts van het landelijke meteorietenmeldpunt.

Op basis van de ooggetuigenverslagen ontvangen via het vuurbolmeldpunt, maakt meteoorwaarnemer Marco Langbroek ook een kaart van de mogelijke eindpunt van de vuurbol. Zonder beschikbaar beeldmateriaal is de onzekerheid van deze zone nog groot en daarom zijn we op zoek naar aanvullend beeldmateriaal om de berekeningen te verfijnen. Kaart: Marco Langbroek
Meer weten?

Gepubliceerd: 29 juni 8:23. Laatste update: 1 juli 19:45

Voorlopig traject vuurbol 28 juni 2019

Bijgaand kaartje geeft een indicatie van het traject van de vuurbol van 28 juni 2019 berekend uit de eerste ooggetuigenverslagen. De vuurbol bewoog vanaf de Duitse grens in ruwweg noordwestelijke richting en doofde in het gebied ten noorden van Zwolle uit, op ruwweg 25 tot 35 km hoogte. De vuurbol was 2-3 seconden zichtbaar.

Het is vrijwel zeker dat het een vuurbol afkomstig van een meteoroïde betrof.

Naarmate meer waarnemingen toegevoegd worden, wordt het resultaat nauwkeuriger, en eventuele foto- en/of video opnames van de vuurbol verhogen de nauwkeurigheid enorm.

Indicatie van het traject van de vuurbol.

Vuurbol verschenen op vrijdag 28 juni 2019 rond 21.30 uur

Op vrijdag 28 juni 2019 rond 21.30 uur is er met grote waarschijnlijkheid een zeer heldere vuurbol verschenen boven Nederland. Op dit moment heeft de werkgroep meteoren via het meldpunt http://werkgroepmeteoren.nl/vuurbol-melden/ al meer dan 200 meldingen uit heel het land ontvangen.

Helaas is door het tijdstip van verschijnen de vuurbol, in de vroege avondschemering, de vuurbol niet vastgelegd door de automatische foto- en filmcamera’s die de hemel gedurende de nacht permanent waarnemen om vuurbollen vast te leggen.

Wellicht zijn er mensen die met mobieltje of dashcam al dan niet per ongelijk foto’s of filmmateriaal van de vuurbol gemaakt hebben. De werkgroep ontvangt graag dit materiaal om op basis van deze gegevens de baan van de meteoor door de dampkring te berekenen. Heeft u materiaal gemaakt wilt u dit dan sturen naar info@werkgroepmeteoren.nl

Bijzonder aan deze vuurbol is dat er ook doffe knallen zijn gehoord. Dat duid erop dat het een flink exemplaar is geweest die vermoedelijk tot diep in de dampkring is doorgedrongen. Op dit moment is hier echter nog veel over onduidelijk.

Vuurbol 15 februari boven België en Nederland

Op vrijdagavond 15 februari omstreeks 21:10 verscheen er een vuurbol boven Nederland en België. Uit deze en omliggende landen kwamen enkele tientallen meldingen van het hemelverschijnsel.

Rond 21:10 trad een meteoroïde de atmosfeer boven België binnen. Inmiddels hebben ruim 70 ooggetuigen via het internationale vuurbolmeldpunt hun waarneming doorgegeven. Uit de automatische analyse van deze waarnemingen blijkt dat de meteoroïde een vuurbol trok ruwweg van Leuven (B) naar Bergen op Zoom (NL) en daar uitdoofde. Een nauwkeurig pad moet nog bepaald worden aan de hand van beeldmateriaal van meteoorwaarnemers.

Maak ook een vuurbolmelding

Heb jij ook deze vuurbol gezien? Meld je waarneming bij het vuurbolmeldpunt!  Meldingen van een vuurbol worden voor verschillende dingen gebruikt. Allereerst om te bekijken of de vuurbol is vastgelegd door een van de vele automatische foto- en videocamera’s die in Nederland en elders in Europa staan opgesteld. Daarnaast kunnen we met jouw melding een eerst ruwe inschatting van het pad door de atmosfeer baan maken. 

Heatmap van vuurbolmeldingen. Na de verschijning van de vuurbol zijn er bij het internationale vuurbolmeldpunt al zo’n 75 meldingen binnengekomen, een groot deel van de Nederlandse meldingen kwam binnen via de website van de Werkgroep Meteoren.

Tweets en beelden van de vuurbol

Heb je een foto of video van de vuurbol? Deel deze dan op sociale media. Hieronder de eerste beelden die via sociale media van deze vuurbol zijn gedeeld.