Internationale Meteorenconferentie in Slowakije

Dit weekend (30 augustus – 2 september) vond de jaarlijkse International Meteor Conference (IMC) weer plaats, dit jaar in Slowakije, niet ver van Wenen en nét na de General Assembly van de International Astronomical Union (IAU).

Amateurs en professionals presenteerden en bediscussieerden drie dagen lang hun resultaten met wederom veel hoogtepunten. Opvallend was de enorme groei van cameranetwerken wereldwijd en de steeds verdergaande automatisering daarvan. Het installeren van een eigen waarneemstation is tegenwoordig zeer eenvoudig, zowel op optische als op radiogolflengten en zelfs akoestisch (infrageluid). Ook de suite aan bruikbare ‘open source software tools’  wordt daarbij steeds groter.

Op de agenda stonden daarnaast twee specifieke onderwerpen: analyse van visuele tellingen, en spectroscopie. Het laatste is belangrijk voor verkrijgen van kennis over de samenstelling van meteoroïden. De conferentie liet ook duidelijk zien dat er steeds meer aandacht is voor het waarnemen van vuurbollen en vinden van meteorieten.

Zoals gebruikelijk was de conferentie weer een hoogtepunt van inspiratie, genoeg om een jaar te vullen. Het volgende IMC vind hoogstwaarschijnlijk in Brandenburg (Duitsland) plaats, in oktober 2019. Volgend jaar wordt sowiezo een interessant jaar voor conferentiebezoeken, want ook de conferentie ‘Meteoroids’ vindt in juni 2019 plaats in Bratislava.

 


Tekstbijdrage: Felix Bettonvil

Eerste visuele resultaten Perseïden 2018

Deelnemers aan een workshop op de International Meteor Conference in Pezinok, Slowakije, hebben zich afgelopen week verdiept in de analyse van visuele waarnemingen van het voorbije Perseïden maximum.

Tijdens de workshop gebruikten de deelnemers de nieuwe R ‘MetFns’ software die door de Petnica Meteor Group is ontwikkeld. De data leverde meteen interessante resultaten op: een verhoging van de activiteit en een tegelijkertijd dalende populatie-index lijkt samen te vallen met een door Peter Jenniskens voorspeld oud filament dat voorspeld was op zonslengte 139,79. Met andere woorden, toen de aarde dit filament doorkruiste, waren er tijdelijk méér meteoren zichtbaar dan gebruikelijk die bovendien ook iets feller waren.

Alle visuele waarneemdata van de afgelopen Perseïdenzwerm is welkom (in te sturen via www.imo.net) aangezien dit nog kan worden meegenomen in de  laatste analyse.

 


Tekstbijdrage: Felix Bettonvil

Nederlandse meteoorwaarnemers bekeken Perseïden vanaf donkere berg Debelo Brdo in Servië

Bewolking was in Nederland de grote spelbreker tijdens het maximum van de Perseïden. Vanuit het buitenland konden Nederlandse meteoorwaarnemers het Perseïdenmaximum afgelopen nacht wel goed waarnemen.

Samen met een internationale groep van ongeveer 30 waarnemers werd het maximum van de meteorenzwerm waargenomen vanaf de donkere berg Debelo Brdo op de Bosnisch-Servische grens. Er konden ongeveer 40 Perseïden per uur worden geteld. De Perseïden lieten als verwacht hun gebruikelijke activiteit zien; er was geen sprake van onverwachte oplevingen. Hoewel er een aardig aantal heldere exemplaren te zien waren, bleven grote vuurbollen uit.

Onderstaande opname toont een compilatie van de zes helderste Perseïden van afgelopen nacht, opgenomen met een Canon 6D en 16mm fisheye lens. De onderbrekingen in de sporen worden veroorzaakt door een snel ‘choppende’ sluiter waarmee de snelheid van de meteoren kan worden bepaald.

Perseïden in 2018 waargenomen vanaf de donkere berg Debelo Brdo op de Bosnisch-Servische grens. De groene sporen links op de foto zijn afkomstig van laserpointers waarmee de drempelvelden regelmatig werden getoond. Foto: Felix Bettonvil.

Waar kun je naartoe voor de Perseïden?

Kijken naar de vallende sterren van de Perseïdenzwerm is natuurlijk leuk, maar in goed gezelschap maakt dit het meteorenkijken nog veel gezelliger. We hebben daarom voor je op een rij gezet waar er dit jaar in Nederland publiekssterrenwachten een speciale avond organiseren rondom de Perseïden.

Een rondgang langs de websites van verschillende sterrenkundige verenigingen en sterrenwachten leert dat er een aantal plekken in Nederland zijn waar speciale kijkavonden worden georganiseerd om naar de Perseïden te kijken. Op enkele locaties is dat voor leden van de vereniging, terwijl anderen  een evenement organiseren dat voor het publiek toegankelijk is. Kijk op de website van de betreffende locatie wat er mogelijk is, of je mee kunt doen en vooral of het doorgaat in geval van tegenvallende weersomstandigheden.

Locaties in Nederland
  • Volkssterrenwacht Bussloo staat op vrijdag 10 augustus tijdens de kijkavond stil bij de vallende sterren aan de augustushemel.
  • Astra Alteria in Kootwijkerbroek organiseert voor leden en introducees op 11 augustus (de avond vóór de maximumnacht) een Perseïden BBQ.
  • Sterrenwacht Mercurius in Dordrecht is op zaterdagavond 11 augustus open tot middernacht (de avond vóór de maximumnacht) geopend voor het publiek.
  • Staatsbosbeheer en Metius, de Alkmaarse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde, organiseren op 12 augustus een avond sterrenkijken bij het Buitencentrum in de Schoorlse Duinen. (VOL!)
  • Centaurus A en de Ruimtevaart- en Sterrenkundevereniging Saturnus organiseren op 12 augustus samen een Starparty ‘Vallende sterren kijken’ op de camping Klein Amerika in Groesbeek.
  • Sterrenwacht Rijswijk heeft op zondag 12 augustus van 21.00-00.00 uur voor haar donateurs een waarneemactie tijdens de Perseïden.
  • De Cosmos Sterrenwacht in Lattrop opent op zondagavond de deuren vanaf 21:30 voor wie naar de Perseïden wilt kijken.
  • De Jan Paagman Sterrenwacht in Asten is op zondag 12 augustus om 21:00 open en organiseert een Perseïdenavond.
  • Bij Observeum, een museum & sterrenwacht in Burgum start men op 12 augustus om 21:00 met een verhaal over vallende sterren in de hoop om tegen 22:45 de eerste meteoren te gaan tellen.
  • Voor leden van de Sterrenwacht Halley is er bij voldoende belangstelling en heldere hemel de mogelijkheid om naar de Perseïden te kijken.
  • Op Texel zal Volksterrenwacht De Jager, mits het helder is, op maandag 13 augustus vanaf 22:30 uur een speciale, extra kijkavond voor het publiek organiseren.

Tot slot: let op de weersomstandigheden

Momenteel ziet het weer voor het weekend van de Perseïden er in de verwachtingen wat wisselvalliger uit dan dat van de afgelopen zomeravonden. Je hebt op basis van onze eerdere tips natuurlijk al een goede waarneemplek op het oog (zo niet: lees de tips en alles over de Perseïden van 2018), dus daarom is het de komende dagen een goed moment om ook in de gaten hoe het weer gaat uitpakken. En bedenk dat je door een gat in het wolkendek natuurlijk véél minder meteoren ziet dan bij volledige heldere hemel. Waar je ook naar toe gaat en hoe het uitpakt, veel kijkplezier!

 


Staat jouw vereninging of activiteit hier niet bij? Laat het ons weten! Laatste update: 8 augustus, 19:30 uur.

Augustus is weer dé maand om ‘vallende sterren’ te tellen

De zomer van 2018 blijkt een topzomer te zijn voor sterrenliefhebbers. In de maand juli keken we in Nederland massaal naar de maansverduistering, terwijl in augustus de populaire Perseïden weer hun entree maken aan de sterrenhemel. De jaarlijks terugkerende meteorenzwerm is dit jaar in de nacht van 12-13 augustus extra goed te zien omdat de maan dan juist afwezig is.

Op 27 juli was een totale maansverduistering zichtbaar in grote delen van Nederland. Diezelfde maan is ruim twee weken later, in de week van 12-13 augustus, afgenomen tot een dunne sikkel die vroeg op de avond ondergaat. Ideaal, want in de nacht van zondag op maandag verschijnen er ook veel meteoren (‘vallende sterren’) aan de sterrenhemel. Hierdoor kunnen de Perseïden dit jaar erg gunstig uitpakken voor wie ’s nachts naar de hemel tuurt. De enige spelbreker kan het weer zijn.

In het kort: wat staat er te gebeuren?

Augustus is sinds jaar en dag dé maand om naar meteoren te kijken. Dit lichtfenomeen ontstaat hoog in onze atmosfeer als kleine stofdeeltjes uit het stofspoor van de komeet 109P/Swift-Tuttle in grote aantallen de atmosfeer van de aarde binnenvliegen en oplichten. Aangezien het er veel zijn, lijken ze vanuit het sterrenbeeld Perseus in alle richtingen weg te schieten. Hierdoor noemen sterrenkundigen deze meteorenzwerm de Perseïden. In de late avond en nacht van 12 op 13 augustus zie je de meeste meteoren aan de sterrenhemel doordat de aarde dan het stoffigste deel van het komeetspoor doorkruist. “Dit jaar lijkt het bovendien een goede zomer te worden om naar de Perseïden te kijken, aangezien de maan niet stoort”, legt Joost Hartman uit, voorzitter van de landelijke Werkgroep Meteoren. De dunne maansikkel gaat al vroeg op de avond onder, waardoor het maanlicht de meteoren niet meer overstraalt. En dat is lang niet elk jaar het geval. Hartman: “Blijf met lekker weer dus wat langer buiten en kijk na middernacht om de meeste meteoren te zien”.

Kijktips

Meteorenkijken is erg makkelijk omdat je er geen speciale apparatuur voor nodig hebt. Kleed je wel warm aan of neem een deken mee, zoek een geschikte donkere plek en kijk (met pauzes) een uur of langer omhoog. Aangezien meteoren overal aan de hemel verschijnen, hoef je dus niet in een specifieke richting te kijken om iets van de activiteit van de Perseïden te bespeuren. Je kunt natuurlijk ook op andere manieren deze meteoren waarnemen. Onderaan dit artikel vind je een aantal links naar bruikbare tips.

Blijf ook online op de hoogte van de Perseïden en volg ons op sociale media. Vergeet niet om op maandagochtend 13 augustus je mooiste foto’s te delen op Twitter en Instagram. Tag in je bericht de Werkgroep Meteoren en vermeld daarbij ook de hashtag #meteorenmaandag.

Wat moet je verder weten van de Perseïden in 2018?

De Perseïdenzwerm is een van de actiefste meteorenzwermen van het jaar. Dankzij de (doorgaans) aangename weersomstandigheden midden in de vakantieperiode en het grote aantal meteoren dat je per uur kunt zien, is deze zwerm voor veel mensen een buitenkans om naar meteoren te kijken. De maximale activiteit van de Perseïden ligt onder perfecte, gestandaardiseerde omstandigheden rond de 100 meteoren per uur. Dat is de waarde die je in veel tabellen en lijstjes tegenkomt. Zoveel zie je er echter nooit. Het aantal meteoren dat je kunt zien, wordt namelijk bepaald door drie dingen: het tijdstip waarop je kijkt, de mate van duisternis (of: lichtvervuiling) en het aandeel van de sterrenhemel dat je kunt zien.

Ga allereerst op het juiste tijdstip naar buiten, want dat bepaalt hoe actief de zwerm is en hoe hoog de radiant (het punt waaruit de meteoren in het sterrenbeeld Perseus ontspringen) aan de hemel staat. Net na zonsondergang op 12 augustus staat de radiant nog laag boven de horizon en je ziet daardoor vrij weinig meteoren. Het aantal loopt op naarmate de avond en nacht naar maandag 13 augustus vordert en het sterrenbeeld Perseus hoger aan de hemel klimt. De geringe maanfase en het vroege tijdstip waarop de maan ondergaat, zorgen voor goede waarneemomstandigheden gedurende de avond en nacht. De periode waarin de meeste Perseïden per uur zichtbaar zijn, ligt tussen middernacht en zonsopkomst.

Trek je erop uit en wil je de beste kans hebben om veel meteoren te zien? Zoek dan vooral een donkere plek met zo min mogelijk omgevingslicht om naar de Perseïden te kijken; hoe donkerder hoe beter. Probeer ook een plek uit te kiezen waar je zoveel mogelijk van de sterrenhemel boven je ziet, zonder hinder van hoge bomen, gebouwen of bewolking, zodat er naar verhouding ook meer meteoren zichtbaar zijn.

Welke factoren hebben invloed op het aantal meteoren dat je ziet? Drie zijn het belangrijkste. Het tijdstip waarop je kijkt bepaalt de hoogte van de radiant en daarmee het aantal meteoren dat je per uur ziet. De duisternis, of beter gezegd de mate van lichtvervuiling, én de hoeveelheid vrij zicht (‘hemelzichtbaarheid’) bepalen samen hoeveel er van het aantal zichtbare meteoren wegvallen.

Waarnemers in Nederland kunnen dankzij de zwermactiviteit van de Perseïden tussen de 30-60 meteoren per uur zien. Bedenk wel dat het aantal meteoren voor waarnemers in verschillende delen van Nederland kan verschillen en dat het vooral in en rond de grote steden lager kan uitvallen, als gevolg van de lichtvervuiling en een beperkter zicht op de sterrenhemel. Bereid je dus goed voor en houd rekening met onze drie tips: tijdstip, duisternis en vrij zicht op de sterrenhemel.

Weersomstandigheden

Momenteel (d.d. 8 augustus) ziet het weer voor het weekend van de Perseïden er in de verwachtingen wat wisselvalliger uit dan dat van de afgelopen zomeravonden. Wat als de weersomstandigheden onverhoopt tegenvallen? Geen nood, probeer dan in de nachten vóór en ná de maximumnacht naar boven te kijken, al zijn er dan wel een stuk minder meteoren. Tijdens de maximumnacht zelf (12 op 13 augustus) kun je de bewolking bijvoorbeeld in de gaten houden met de ‘wolkenverwachting’ van MeteoCiel. Bedenk dat je door een gat in het wolkendek veel minder meteoren ziet dan bij een volledige onbewolkte hemel, dus je zult dan wat meer geduld moeten hebben om enkele Perseïden te kunnen zien.

Bestel onze folder

De folder van de Werkgroep Meteoren.

Ga je met jouw vereniging of club actief meteoorwaarnemen of organiseer je een evenement rond de Perseïden? Dan horen wij graag van jouw ervaringen! Wil je voor jouw meteorenevenement meer informatie hebben om uit te delen? Bestel dan vrijblijvend per email een aantal exemplaren van de informatiefolder van de Werkgroep Meteoren die we je kosteloos toesturen.

LINKS NAAR MEER ACHTERGRONDINFORMATIE:

 


Laatste update: 8 augustus 10:00 uur.