IMC2012 La palma

In 2012 wordt er weer een International Meteor Congres georganiseerd. Dit maal zal de bijeenkomst plaatsvinden op La Palma, een van de canarische eilanden. Hieronder vindt u de engelse aankondiging.

The 31st IMC will be organized on the island La Palma of the Canary archipelago, Spain, from 20 to 23 September 2012. The standard IMC fee is set unchanged at 155 EUR. The local organisation is coordinated by Gabriela and Ovidiu Vaduvescu and further supported by an international team (Geert Barentsen, Felix Bettonvil, Valentin Grigore, José Madiedo, Francisco Ocaña González, Paul Roggemans and Casper ter Kuile) and the local officials Ana Castaneda and Carlos Fernandez representing the local “Cabildo Insular” authorities sponsoring the event.

The exceptional location of the 2012 IMC offers plenty of extra’s to the IMC as brainstorming forum for meteor observers, researchers and theoreticians:

  • This IMC precedes the 2012 EPSC which will be organized from 24 till 28 September in Madrid, Spain, on the way home from La Palma for most participants offering both amateurs and professional astronomers the possibility to optimize travelling efforts and costs to attend both the IMC and EPSC. See also http://www.europlanet-eu.org..
  • A holiday package of 4 days will be offered by the Local Organizing Committee preferably prior to the IMC2012 conference. Any other requests for extra days will be treated with pleasure, just let the LOC know about this in advance;
  • New moon on 16 September offers plenty of observing opportunity under the fabulous sky of the Canary Islands;
  • The possibility is offered to have workshops prior to the IMC at the same favourable conditions of the IMC;
  • The IMC excursion will include a visit to the three largest telescopes of the “Roque de Los Muchachos Observatory” (ORM), offering participants the chance to visit the “Gran Telescopio de Canarias” (GTC), actually the largest optical telescope worldwide. Furthermore, a visit is planned at the famous Caldera de Taburiente getting on the edge of the caldera overlooked by the above mentioned observatories;

Travelling costs to La Palma are slightly more expensive for many IMC participants than for past IMCs. So, the faster you register the better for getting the best fee for a non-stop flight Madrid – La Palma, round trip! If we would be able to know as fast as possible the number of the participants and the countries/capital/town where the people come from to La Palma, we would have a very good chance to get a very convenient price for the flight Madrid – La Palma. Even, if we would know approximated the number of potential participants and their respective countries of departure, it would be a huge help in getting the best flight offers.

More information will be made available via this website, or can be obtained imc2012@imo.net.

Meteoscope

Een ideale draaibare sterrenkaart voor amateurastronomen…

Met:

  • de mogelijkheid om hoogte en azimuth direct om te zetten in declinatie en rechte klimming!
  • een lijst met de belangrijkste meteorenzwermen
  • de positie en verplaatsing van 23 radianten van
  • een lijst met drempelvelden en een tabel met grensmagnitudes
  • uitleg en informatie in het Nederlands en Engels
  • geheel uitgevoerd in kunststof met een diameter van 31,5 cm

De Meteoscope kost 17,50 euro (excl. evt. verzendkosten). U kunt de hem bestellen bij:

Werkgroep Meteoren der KNVWS

t.a.v. Urijan Poerink

p/a Esdoornlaan 12

5263 GE Vught

tel. (073) 656 91 57

e-mail: poerinku (at) wxs.nl

Geminiden 2011

woe/do 14/15 december 2011

De Geminiden, een van de actiefste meteorenzwermen, bereikt vanavond zijn maximum (rond 19 uur). Onder ideale omstandigheden (een hele donkere hemel en de radiant in het zenit) kan het aantal vallende sterren tijdens het maximum oplopen tot 120 meteoren per uur. Dit jaar is de maan, die vier dagen geleden nog vol was, helaas spelbreker. Hierdoor zijn alleen de helderste meteoren zichtbaar. Dat zijn er de gehele nacht maximaal zo’n 20-30 per uur. Als u gaat kijken, zorg dan voor warme kleding want tijdens heldere decembernachten is het gegarandeerd ijskoud! In tegenstelling tot veel andere meteorenzwermen, stammen de Geminiden niet van een komeet af, maar van een Planetoide, te weten 3200 Phaethon.

Uitleg bij het diagram

Tijd

De tijd is verdeeld in periodes van een uur. De grenzen van deze intervallen zijn weergegeven in lokale tijd (MET of MEZT).

ZHR (Zenithal Hourly Rate) – grijze staven

Dit is het theoretische aantal meteoren die je zou kunnen zien onder ideale omstandigheden: er is dan geen enkel storend kunst- of maanlicht waardoor het compleet donker is. De zwakst zichtbare sterren zijn in dit ideale geval van magnitude 6,5. Het radiant staat in het zenit. Deze situatie komt in Nederland vrijwel nooit voor. Meestal zijn er dan ook minder meteoren te zien dan de ZHR aangeeft. In werkelijkheid kan het aantal meteoren heel anders uitpakken. Het is immers maar kansrekening. Elke meteoor verschijnt op een onverwacht moment op een onverwachte plek aan de hemel. Bovendien kan de activiteit van een zwerm van jaar tot jaar verschillen.

HR (Hourly Rate) – blauwe staven

Dit is het verwachte gemiddelde aantal meteoren voor elk uur dat je onder gunstige omstandigheden vanuit Nederland kunt zien. Bij de schatting hiervan is rekening gehouden met eventueel maanlicht en schemering, en de hoogte van de radiant. Er is aangenomen dat de zwakst zichtbare ster maximaal van magnitude 6,5 is (bij afwezigheid van de maan). Zijn de omstandigheden minder gunstig dan is het aantal vallende sterren minder. Dit kan komen door kunstlicht of bewolking. Ook een heiige of vochtige hemel zorgt ervoor dat er minder meteoren te zien zijn.

De Maan – Gele lijn

Deze lijn geeft de hoogte van de maan weer in graden boven de horizon. Bij 0 graden staat de maan ‘op’ de horizon (bij opkomst en ondergang). 90 graden staat voor het punt recht boven je hoofd (het zenit). De maan verlicht de hemel en haar aanwezigheid zorgt ervoor dat de zwakste meteoren niet te zien zijn. Zeker bij volle maan loopt het aantal sterk terug. Is de maan een sikkel of half verlicht dan valt dit effect mee.

De Zon – Oranje pijlen

Met deze pijlen zijn achtereenvolgens de tijdstippen van zonsondergang en zonsopkomst weergegeven.

Radiant – Groene lijn

Ook de hoogte van de radiant is een belangrijke factor voor het aantal zichtbare meteoren. De radiant is het punt aan de hemel waar de meteoren van een zwerm vandaan lijken te komen, als je de lijn terug doortrekt. Des te hoger de radiant aan de hemel staat, des te meer meteoren kunnen oplichten. Als het radiant zich niet boven de horizon bevindt, zijn er geen meteoren van die zwerm zichtbaar. Meteoren kunnen overigens aan de hele hemel verschijnen.

Orioniden 2011

Vr/Za 21/22 oktober 2011

Maximum Orioniden

De meteorenzwerm van de Orioniden bereikt rond deze dagen zijn maximum. Uit onderzoek blijkt dat de ZHR (de maximale uurfrequentie onder ideale omstandigheden) van de Orioniden sterk kan variëren. Gemiddeld ligt de ZHR rond de 25, maar de laatste jaren was de activiteit een stuk hoger. In 2006 en 2007 bereikte de zwerm een maximale ZHR van rond de 60. In 2008 en 2009 lag die rond de 40. Het is even afwachten wat de zwerm dit jaar gaat doen. De omstandigheden zijn dit jaar in elk geval best aardig. Wel kan in de nanacht, wanneer de meeste meteoren verschijnen, de maansikkellicht licht storen. De maan komt elke dag echter later op en ook wordt de sikkel steeds smaller. Bekijk de zwerm daarom bij voorkeur in maximumnacht of in een van de nachten erna. Orioniden vinden hun oorsprong in de komeet Halley die elke 76 jaar in de buurt van de zon en de aarde komt. In 2061 keert de komeet terug.

 

Uitleg bij het diagram

Tijd

De tijd is verdeeld in periodes van een uur. De grenzen van deze intervallen zijn weergegeven in lokale tijd (MET of MEZT).

ZHR (Zenithal Hourly Rate) – grijze staven

Dit is het theoretische aantal meteoren die je zou kunnen zien onder ideale omstandigheden: er is dan geen enkel storend kunst- of maanlicht waardoor het compleet donker is. De zwakst zichtbare sterren zijn in dit ideale geval van magnitude 6,5. Het radiant staat in het zenit. Deze situatie komt in Nederland vrijwel nooit voor. Meestal zijn er dan ook minder meteoren te zien dan de ZHR aangeeft. In werkelijkheid kan het aantal meteoren heel anders uitpakken. Het is immers maar kansrekening. Elke meteoor verschijnt op een onverwacht moment op een onverwachte plek aan de hemel. Bovendien kan de activiteit van een zwerm van jaar tot jaar verschillen.

HR (Hourly Rate) – blauwe staven

Dit is het verwachte gemiddelde aantal meteoren voor elk uur dat je onder gunstige omstandigheden vanuit Nederland kunt zien. Bij de schatting hiervan is rekening gehouden met eventueel maanlicht en schemering, en de hoogte van de radiant. Er is aangenomen dat de zwakst zichtbare ster maximaal van magnitude 6,5 is (bij afwezigheid van de maan). Zijn de omstandigheden minder gunstig dan is het aantal vallende sterren minder. Dit kan komen door kunstlicht of bewolking. Ook een heiige of vochtige hemel zorgt ervoor dat er minder meteoren te zien zijn.

De Maan – Gele lijn

Deze lijn geeft de hoogte van de maan weer in graden boven de horizon. Bij 0 graden staat de maan ‘op’ de horizon (bij opkomst en ondergang). 90 graden staat voor het punt recht boven je hoofd (het zenit). De maan verlicht de hemel en haar aanwezigheid zorgt ervoor dat de zwakste meteoren niet te zien zijn. Zeker bij volle maan loopt het aantal sterk terug. Is de maan een sikkel of half verlicht dan valt dit effect mee.

De Zon – Oranje pijlen

Met deze pijlen zijn achtereenvolgens de tijdstippen van zonsondergang en zonsopkomst weergegeven.

Radiant – Groene lijn

Ook de hoogte van de radiant is een belangrijke factor voor het aantal zichtbare meteoren. De radiant is het punt aan de hemel waar de meteoren van een zwerm vandaan lijken te komen, als je de lijn terug doortrekt. Des te hoger de radiant aan de hemel staat, des te meer meteoren kunnen oplichten. Als het radiant zich niet boven de horizon bevindt, zijn er geen meteoren van die zwerm zichtbaar. Meteoren kunnen overigens aan de hele hemel verschijnen.

 

Meteorendag zaterdag 29 oktober 2011

De meteorendag op zaterdag 29 oktober 2011 was een groot succes. Ruim 30 deelnemers luisterden naar boeiende sprekers. Natuurlijk was er veel bijpraten en bijkletsen. Hieronder het programma, enkele foto’s en een kort verslag.

  • 09.30 – 10.00 – Ontvangst met koffie
  • 10.00 – 10.10 – Openingpraatje – Joost Hartman
  • 10.10 – 10.20 – Vuurbolmeldpunt – Joost Hartman
  • 10.20 – 11.10 – Weersinformatie t.b.v. waarneemacties – Jacob Kuiper
  • 11.10 – 11.30 – Koffiepauze met gevulde speculaas van Koen
  • 11.30 – 12.30 – Meteorieten op Antartica – Steven Goderis
  • 12.30 – 13.30 – Lunch
  • 13.30 – 13.45 – IMC2011 – Paul Roggemans
  • 13.45 – 14.30 – Cams – Peter Jenniskens
  • 14.30 – 14.50 – Lineariteit in meteoorbeelden – Tom Roelandts
  • 14.50 – 15.00 – Pauze
  • 15.00 – 15.30 – Meteoor waarnemen in Namibie – Koen Miskotte
  • 15.30 – 15.45 – Crash voor de Draconiden naar Portugal – Michel van de putte
  • 15.45 – 16.00 – Draconiden op Pic du midi – Frans Lowiesen
  • 16.00 – 17.00 – Napraten, uitloop.
  • 17.00 – ??.?? – Chinees

Groepsfoto door Urijan Poerink

 

 

 

 

foto door Jacob Kuiper

 

 

 

foto door Jacob Kuiper

 

 

Een Draconidenuitbarsting, het jaarlijkse IMC, een nieuw ontdekte meteorenzwerm. Er viel weer genoeg te bespreken tijdens de Meteorendag der Lage Landen. 31 geïnteresseerde meteorenliefhebbers kwamen zaterdagmiddag 29 oktober bij elkaar op Sterrenwacht Halley in Heesch om nieuws en ervaringen uit te wisselen. Daarmee was de derde editie van deze gezamenlijk georganiseerde dag weer een succes.

Joost Hartman trapte de bal af met de opening en een korte presentatie van de vernieuwde website van de Werkgroep Meteoren. De website bevat onder andere een nieuw formulier om vuurbollen aan te melden. Jacob Kuiper nam het stokje vervolgens over en liet zien hoe je een waarneemactie goed plant en hoe je het weer hierbij betrekt. Een goede weersvoorspelling is niet alleen van belang voor het vinden van een heldere plek, maar ook voor veiligheid (denk aan mist en ijzel op de weg, ook op de terugreis) en comfort (bijvoorbeeld het vermijden van een koude winderige stek). Ook beschreef Jacob uitvoerig waarom het tijdens Draconidenuitbarsting op 8 oktober op de ene plek helder was en op de ander niet.

Daarna vertelde Geochemist Steven Goderis over zijn meteorietenzoektocht op Antarctica. In totaal vond zijn team in 2 jaar tijd meer dan 3000 meteorieten in het witte landschap. Met foto’s en filmpjes toonde hij de barre omstandigheden waarmee de onderzoekers te maken kregen in het witte landschap.

International Meteor Conference

Een verslag van de International Meteor Conference (IMC) in Sibu werd gebracht door Paul Roggemans. Dit jaar werd het gehouden in het Roemeense stadje Sibiu dat veel Duitse invloed kent. Het aandeel professionele wetenschappers was erg hoog, iets wat in de gaten gehouden moet worden omdat het amateurs kan afschrikken.

De overdracht van de organisatie van de conferentie van het ene land op het andere verloopt niet altijd vlekkeloos en doorgaans moeten de nieuwe organisatoren het wiel opnieuw uitvinden. Daarom kondigde Paul Roggemans tijdens zijn praatje aan, op te gaan treden als coördinator van de komende IMC’s. Het volgende IMC vindt plaats van 20 t/m 23 september 2012 op La Palma.

Nieuwe zwerm ontdekt

Peter Jenniskens deed verslag van zijn Draconidenactie samen met Carl Johannink, Marco Langbroek, Peter van Leuteren en Sietse DIjkstra. Ook demonstreerde hij het systeem Cameras for Allsky Meteor Surveillance (CAMS) waarmee je met bewakingscamera’s en software uit simultaanwaarnemingen meteoorbanen kunt berekenen. Doel is om kleine zwermen definitief te bevestigen. Zijn werk met CAMS leverde zelfs al een nieuwe zwerm op: de februari èta-Draconiden. Peter riep ook anderen op om een Watec-camera met lens aan te schaffen en gezamenlijk een netwerk in Nederland te vormen.

Tom Roelandts vervolgens wees waarnemers op het gevaar intensiteit op astronomische foto’s als lineair te beschouwen. Dit is namelijk niet zo omdat camera’s geoptimaliseerd zijn voor normale fotografie en video. Wil je berekeningen doen met de intensiteit op de beelden, dan moet je daarvoor corrigeren.

Zuidelijke zwermen

Koen Miskotte beschreef een trip die hij maakte samen met andere waarnemers naar Namibië met het doel een aantal meteoorzwermen waar te nemen die vanaf het noordelijk halfrond beperkt zichtbaar zijn. Met name de Delta-Aquariden Zuid namen ze stevig onder de loep. Het team zag samen in totaal meer dan 3000 zuidelijke Delta-Aquariden en kwam op een maximale ZHR van 25, hoger dan de gemiddelde waarde die IMO geeft (16). Daarnaast deed het team zich tegoed aan de zeer donkere en transparante hemel. Klaas vulde het verhaal aan met een nova die hij had vastgelegd. Na wat onderzoek op zijn foto’s en die van anderen, kon hij beter vaststellen in welke periode de nova is gaan opvlammen.

Michel Vanderputte pakte samen met Ineke Vanderkerken op het laatste moment het vliegtuig naar Portugal om de Draconiden waar te nemen. Onder zeer goede omstandigheden (afgezien van de volle maan) kon hij twee pieken vaststellen. Minder geluk had het team van Frans Lowiessen, Felix Bettonvil, Marc Neyts en Arnold Tukkers. Zij hadden op Pic du Midi in de Franse Pyreneeën alles in stelling gebracht om de Draconiden waar te nemen, te fotograferen en te filmen. Helaas speelde bewolking hun parten tijdens de maximumavond. Wel kon Frans de Draconiden goed waarnemen via radio en had het team genoten van de voorbereidingen samen op de inspirerende plek.

Na afloop was het traditiegetrouw tijd voor de ‘afterparty’ bij de lokale Chinees, waarmee de derde alweer geslaagde editie van de Meteorendag ten einde kwam.