Grote vuurbol 3 maart 2020

Afgelopen nacht 2 op 3 maart, rond half een, is door meer dan honderd waarnemers een heldere vuurbol rapporteert. De vuurbol is te zien geweest vanuit heel Nederland en verscheen in Duitsland net over de Nederlandse grens tussen Nijmegen en het Roergebied.

De vuurbol is ook vastgelegd op foto en video.

Meer informatie: kaart en videos en overzicht

Indicatie van het traject van de vuurbol, automatisch samengesteld uit alle waarnemingen dusver. De groene en rode ballonnetjes geven begin en eindpunt aan.
De vuurbol vanuit Utrecht, opgenomen met Allsky camera HHEBBES!, gedeeltelijk verborgen achter een regendruppel op de lens. Het spoor is periodiek onderbroken (10x per seconde) waaruit de tijdsduur (circa 3 sec) en snelheid wordt berekend als input voor bepaling van het traject in de atmosfeer en baan in het zonnestelsel.

Heeft U de vuurbol ook gezien? Ga dan naar: Meld een vuurbol

Meteoriet van 12 September 2019 geïdentificeerd

De meteoriet die kort na de vuurbol van 12 September 2019 werd gevonden in de Duitse stad Flensburg in Sleeswijk-Holstein nabij de Deense grens is geclassificeerd en opgenomen in de database van de Meteoritical Society.

Een dag na het verschijnen van de vuurbol, die door honderden mensen in Nederland werd gemeld en ook door US GOES weersatellieten werd gespot, werd door een inwoner van Flensburg een meteorietje van 24 gram gevonden op zijn oprit. Het steentje is inmiddels onderzocht en bevestigd dat het een verse val betreft. De meteoriet is inmiddels opgenomen in de database van de Meteoritical Society.

Opmerkelijk is de zeer lage dichtheid van de meteoriet van slechts 1984 kg/m3. Het blijkt een koolstof chondriet, net als de Nederlandse Diepenveen, maar nu van het type C1 en unclassified. Minder dan 10% van alle chondrieten zijn koolstof chondrieten, en meteorieten met type C1 komen bijna niet voor.

De Flensburg meteoriet, 24 gram zwaar, ca. 3.7 × 3.5 cm  groot. Duidelijk is de zwarte smeltkorst te zien, de bruinige kleur is een secundaire smeltkorst ontstaan door het tijdens de val afbreken van een fragment [Bron: Karmaka].

De val-lokatie ligt binnen het vooraf berekende droppings-gebied op basis van data van het satelliettraject, maar de onzekerheid van de lokatie groot. Preciezere bepaling van het traject op basis van videogegevens van surveillance cameras en dashcams is nog gaande.

Meer informatie over de val is te vinden op de site van Karmaka.

Nieuwjaar begint goed met nieuwe meteorietvondst in Italië

Op de avond van nieuwjaarsdag verscheen boven het noorden van Italië een heldere vuurbol met een helderheid van magnitude -10. Na een trajectberekening met videowaarnemingen en een oproep aan het brede publiek, zijn er 4 januari nabij Cavezzo (Modena) al twee meteorieten van 55 gram geborgen.

Op woensdag 1 januari werd er rond 19:26 uur een heldere en langdurende vuurbol gemeld door zo’n 50 ooggetuigen verspreid over Noord-Italië. Analyse van de video-opnames van PRISMA/FRIPON van een 6-seconden durende vuurbol laat zien dat deze in helderheid varieerde van -8 tot -10 op een fragmentatiehoogte van 32 km. Het uitdoofpunt van de vuurbol lag visueel rond de 20 km hoogte. De meteoroïde had een geschatte beginmassa van zo’n 8 kg en drong met een snelheid van 12 km/s de atmosfeer binnen. Op basis van het vuurboltraject en de eigenschappen werd verwacht dat er slechts 150 gram overgebleven zou zijn.

Kaart van het internationale vuurbolmeldpunt van IMO met de visuele waarnemingen van de vuurbol boven Noord-Italië. Credit: PRISMA/IMO/AMS

Effectieve oproep aan het brede publiek

Het videonetwerk PRISMA publiceerde op 2 januari een nieuwsbericht met meer achtergrondinformatie over de vuurbol. Daarin meldde men dat er mogelijk meteorieten waren neergekomen in de buurt van het dorpje Disvetro ten noordwesten van Cavezzo (Modena op de Povlakte) binnen een onzekerheidsellips van 2.2 x 1.5 km. De oproep aan het publiek om oplettend te zijn voor opmerkelijke stenen wierp enkele dagen later zijn vruchten af. Davide Gaddi vond op de oevers van de Secchia rivier twee zwartgeblakerde stenen tijdens het uitlaten van zijn hond. Het bleken meteorieten van de vuurbol te zijn.

Bron: New Year Italian meteorite recovered! via IMO.net

Boötiden 2020 goed te zien geweest

Wanneer het weer het toelaat en de omstandigheden gunstig zijn, vormen de Boötiden in het allereerste begin van het nieuwe jaar altijd een leuk toetje van de kerstvakantie. 2020 was zo’n jaar. En de Boötiden bleken heel goed te zien.

Het Boötiden maximum valt typisch op 3-4 januari en in de nanacht -wanneer de Boötiden het beste te zien zijn omdat pas dan de radiant naar redelijke hoogte stijgt-, zou de maan dit jaar niet storen. Daarnaast zou ook het theoretische maximum dicht daarbij vallen: rond 08h UT (09h MET). Dat is belangrijk want de piek van de Boötiden is maar kort, het Full Width at Half Mean, FWHM, bedraagt niet meer dan 6-10 uur.

Dit jaar was een bijkomend geluk dat ik zelf op La Palma verbleef, wat ook nog eens ruim 20 graden westelijker ligt. Ook gunstig, want dat brengt het piektijdstip nog dichter bij de nanacht, hoewel de radiant er wel lager staat. La Palma heeft uiteraard ook heel wat grotere kansen op helder weer dan Nederland in januari. 

Het bleek uiteindelijk zowel in Nederland als La Palma helder te zijn waardoor de zwerm vanaf vele plaatsen goed te zien was zowel met het blote oog als wel met foto- en video netwerken van meteorenwaarnemers (KNVWS Werkgroep Meteoren, Dutch Meteor Society/CAMS).

Op La Palma waren de omstandigheden zelfs exceptioneel goed. Op de op 2350m hoogte gelegen Roque de los Muchachos sterrenwacht konden de Boötiden waargenomen van 04:00 tot 07:00 UT bij temperaturen van circa 10 graden hoewel wel vergezeld door een soms venijnig windje. De helderheid van de hemel was zo goed dat in het eerste deel van de nacht een grensmagnitude van boven +7 kon worden gehaald. Open sterrenhopen als M44 (Kribbe) en Hoofdhaar van Berenice sprongen eruit en leken zo helder en opvallend als de Pleiaden in Nederland. Onder zo’n sterrenhemel zijn, omringd door een tiental telescoopkoepels, met hun kijkers stilzwijgend turend naar al dat moois, slechts af en toe een geluidje makend met het draaien van hun mechanismes, is een onbeschrijflijke mooie ervaring.

De avond van het maximum met zicht op het bijna voltooid visitor center van de Roque de los Muchachos sterrenwacht, en op de achtergrond een aantal van de telescopen (vlnr WHT, SST, DOT, NOT, TNG, GTC).

Halverwege de waarneemperiode werd vanuit het westen ook het zodiakaal licht onmiskenbaar zichtbaar, als grote driehoek, als directe getuige van al het piepkleine stof waar -naast onze meteoroïden- ons zonnestelsel vol mee is.

Boötiden zijn door hun lage snelheid prachtig om te zien. In totaal werden 177 meteoren waargenomen in 2h en 54 minuten, waarvan 117 Boötiden. Het hoogste aantal was 14 Boötiden in 5 minuten rond 05.45 UT. Een vijftal daarvan verscheen binnen 5 seconden. Twee paar Boötiden verschenen tegelijkertijd, waarvan het eerste paar parallel naast elkaar. Een ander paar verscheen kort na elkaar langs het zelfde traject. Hoewel heel veel zwakke werden waargenomen, waren er ook veel helderdere exemplaren, 10% was magnitude 0 of helderder, de helderste twee waren allebei -3. Vuurbollen werden niet waargenomen.

In de waarneemperiode liep het aantal meteoren per tijdseenheid gestaag op als gevolg van de toenemende radianthoogte; de Zenithal Hourly Rate, ZHR, varieerde tussen ca. 50 en 90.

Actual Live Zenith Hourly Rate from observers from the International Meteor Organization IMO (Source IMO).

Naast Boötiden was ook duidelijk activiteit van de December Leo Minoriden (DLM) merkbaar (7 stuks). Anti-helion radiant 6 stuks) en werden vele sporadische meteoren gezien (47).

Op de top van het eiland La Palma, 2300m, boven de inversielaag, met in de verte Tenerife, in de vroege ochtend van 4 januari, net voor zonsopkomst.

Meer informatie over de resultaten van de Boötiden: https://www.imo.net/members/imo_live_shower/summary?shower=QUA&year=2020

Een bijdrage van werkgroeplid Felix Bettonvil

Boötiden in nacht van 3 op 4 januari

Fris in het nieuwe jaar is er meteen een kans om één van de grote meteorenzwermen te bekijken: de Boötiden, ook wel bekend als Quadrantiden. De zwerm is het beste te bekijken in de laatste 2 uur van der nacht. De omstandigheden dit jaar zijn heel goed (vooropgesteld dat het weer meewerkt): de Boötiden pieken dit jaar in de vroege ochtend van 3 op 4 januari, en de maan stoort niet.

De Boötiden hebben een moederlichaam dat geen komeet is maar een planetoïde (2003 EH1). Door de hoge inclinatie is de periode van hoge activiteit maar kort, circa 6 uur, en missen we ze daardoor gemakkelijk.

Dit jaar dus een mooie kans ze eens te zien.

Meer informatie: www.imo.net